veilig@sweco

Buitenlocaties

> Drijfzand en verraderlijke bodems

Introductie

Doel van deze toolbox is informatie geven over:

Welke risico’s er zijn bij werken nabij slib, drijfzand of verraderlijke bodems;
Welke maatregelen te treffen.

Wat is drijfzand

Er bestaan twee soorten drijfzand, nat en droog drijfzand.

Water met zand

Dit drijfzand is zowel vloeibaar als een vaste stof. De viscositeit kan plotseling veranderen onder druk.
De wet van Archimedes geldt; de dichtheid van drijfzand groter is dan van het menselijk lichaam daarom zullen mensen drijven in of op drijfzand.

Lucht met zand

Droog drijfzand is een mengsel van lucht en fijn zand.
Daardoor is de dichtheid te klein om mensen te kunnen dragen en kan men erin omkomen door verstikking, zoals bij verdrinking.
In Nederland komt het wel voor, maar is dan hooguit een 5 tot 15 cm diep en dus ongevaarlijk.

Risico's > Wat kan er gebeuren als je in drijfzand belandt?

Op het eerste gezicht ziet het er stevig uit, maar zodra je er op loopt wordt het vloeibaar.

Als je eenmaal vast zit loop je de volgende gevaren:

Maatregelen > Wat moet je doen als je in nat drijfzand belandt?

Voordat je een terrein betreedt: voer te allen tijde een LMRA uit. Niet veilig? Niet doen.

Zorg dat je voordat je een terrein betreedt weet hoe de bodemgesteldheid is.
Wees alert op kenmerken die wijzen op een slechte draagkracht (slibdepots, volgelopen bouwkuipen, uiterwaarden).

Indien je hierin toch belandt:

Niet doen:

Jezelf eruit te trekken door te stampen met je voeten. Je zakt dan nog dieper weg.
In je eentje iemand uit drijfzand proberen te trekken. Daarvoor is ongeveer dezelfde kracht nodig als waarmee je een middenklasse auto optilt.

Wel doen:

Draai cirkeltjes met je been om een soort watertunnel te creëren. Trek vervolgens je been langzaam uit het drijfzand.
Lukt dit niet, probeer dan plat op je rug te gaan liggen, met je benen wijd. Peddel naar de kant.
Zorg dat je telefoon niet onder gaat, bel hulpdiensten (alarmering conform afgesproken werkwijze bij incidenten).

Verraderlijke bodems

Bodems en terreinen kunnen verraderlijk zijn:

Grasland is drassiger dan het lijkt.
Bermen zijn zacht.
Wat gras lijkt is kroos op een sloot.
Veen- en kleigronden, natuurgebieden zijn soms minder goed begaanbaar door hoge waterstand.
Verzadiging van zand met water op stranden en in uiterwaarden (slib).

Maatregelen > verraderlijke bodems

Werk samen met een collega. Zorg dat iemand de hulpdiensten kan waarschuwen.
Toch alleen? Meld je bij collega bij start en einde, of gebruik de alleen-werken module in de V-app.
Hou zo nodig videocontact met een collega.
Zorg dat je mobiel goed opgeladen en binnen handbereik is.
Wees alert op beperkte mobiele dekking. Een tweede mobiel met een andere provider kan handig zijn.
Gebruik de politie-app (112NL) indien nodig.